لب ریخته ها

جایزه شعر نیما
نویسنده : مرتضی بخشایش - ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/٤/٢٥
 

 

یادداشتی از من در روزنامه اعتماد یکشنبه 25 تیرماه 91

 

ضعف متدولوژی در جایزه شعر نیما

مرتضی بخشایش

 

معتقدم که وجود جوایز ادبی با تمام نقص‌هایی که ممکن است داشته باشند، بعنوان یکی از رکن‌های کنش ادبی در جامعه، لازم و بلکه بسیار ضروری است و باید امیدوار بود که به مرور و بر اثر استمرار در فعالیت آنها، شکل واقعی و درستی به خود بگیرند. اما متاسفانه معمولا نه تنها پیشرفتی در فعالیت این جوایز دیده نمی‌شود بلکه  در هر دوره مشکلات بیشتری شاهد هستیم تا اینکه معمولا خیلی زود عمرشان هم به پایان می‌رسد.

نقد اصلی من به بسیاری از این جوایز و بخصوص جایزه شعر نیما، به متدولوژی و روش شناسی شیوه انتخاب افراد بر می‌گردد. شیوه‌ای که برای حصول نتیجه در جایزه شعر نیما انتخاب شده، از حیث روش تحقیق دارای اشکالات اساسی است و به دنبال آن، نتیجه کار نیز هر چه که می‌شد مخدوش بود. مگر می‌شود با یک نظرخواهی ساده از 30  نفر افرادی که به آنها دسترسی داریم به نتیجه‌ای مثل «شناخت شاعران برجسته جریان‌های ادبی دهه 80» برسیم. برای چنین کاری لازم بود ابتدا یک گروه علمی و نخبه آشنا به مفهوم جریان و جریان‌های ادبی، گرد هم جمع می‌شدند و با تعریف دقیق ابعاد موضوع و تحلیل جریان‌های مدنظر، با یک بررسی همه‌جانبه نسبت به تهیه لیست بلند سی، چهل و یا حتی 100 نفره‌ای از افرادی که فکر می‌کنند در جریان‌ها نقش داشته‌اند اقدام می‌کردند و بعد نیز با همان رویکرد قبل، جمعی را برای قضاوت درباره این لیست بلند و امتیازدهی مستدل، از گروههای مختلف انتخاب می‌نمودند. در ادامه نیز آن افراد منتخب، با بررسی فعالیت‌های شاعرانِ انتخابی (که اصولا باید بر اساس آثار منتشره آنها باشد)، نفرات مورد نظر خود را با ذکر دلیل معرفی می‌کردند. در نهایت نیز هیئت اجرایی، کار جمع‌بندی را انجام می‌داد و نتایج را اعلام می‌کرد.

 اگر ابزار چنین کاری را نداریم، مگر مجبوریم چنین ادعاهای بزرگی کنیم؟ و تاسف وقتی دوچندان می‌شود که می‌بینیم دوستان هیئت اجرایی جایزه نیما به همان متدولوژی نیم بند خود هم وفادار نمی‌مانند و در مرحله بعد، عده ای از برگزیدگان خود را نیز بنا به دلایلی عجیب و غریب حذف می‌کنند و احتمالا با استدلالهایی مشابه، جمع دیگری را وارد برگزیدگان جایزه شعر نیما می‌کنند.

ما باید سعی کنیم حوزه فرهنگ و ادب را پاکیزه و خالص نگه داریم و بداخلاقی‌هایی که ممکن است در جامعه رواج داشته باشد را وارد عرصه ادبیات نکنیم. بیشتر اعضای هیئت اجرایی جایزه نیما از دوستان عزیز و با کارنامه ادبیات هستند و فکر می‌کنم آنها فقط دچار چند اشتباه پی در پی شده‌اند که البته باعث از بین رفتن اعتبار جایزه‌شان شده است و باید امیدوار بود در ادوار بعدی جایزه، این نارسایی‌ها رفع شود و جبران گردد.

و ای کاش در همین دوره نیز، دوستان بیانیه ای صادر می کردند و با پذیرفتن خطاهایی که صورت گرفته، این دوره از جایزه را تجدید می کردند. جامعه ما به چنین رفتارهای متمدنانه‌ای نیازمند است.